Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ): τι είναι;

Η ΔΕΠ-Υ (παλαιότερα: Υπερκινητικό Σύνδρομο, στα αγγλικά Attention Deficit Hyperactivity Disorder-ADHD) είναι μία νευροβιολογική κατάσταση που επηρεάζει την συγκέντρωση της προσοχής. Η ακριβής αιτία της ΔΕΠ-Υ δεν είναι γνωστή. Η διαταραχή επηρεάζει ένα 3-5% των παιδιών, με τα αγόρια να έχουν 2-3 φορές περισσότερες πιθανότητες να την έχουν από ό,τι τα κορίτσια. Η νοημοσύνη των παιδιών αυτών είναι απολύτως φυσιολογική έως και αυξημένη.

ΔΕΠ-Υ: Χαρακτηριστικά

Τα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ είναι χρόνια, που σημαίνει ότι η διαταραχή επιμένει και στην εφηβεία και μερικές φορές έως και την ενήλικη ζωή. Επίσης, τα συμπτώματα είναι διάχυτα, που σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι διαρκώς αντιληπτό και όχι μόνο στιγμιαία, και παρατηρείται σε διάφορα περιβάλλοντα και όχι μόνο σε ένα (δηλαδή, για παράδειγμα, δεν παρατηρείται μόνο στο σχολείο, ή μόνο στο σπίτι, αλλά και στα δύο). Η σύγχρονη ιατρική υποστηρίζει την ύπαρξη δύο ξεχωριστών ομάδων χαρακτηριστικών της διαταραχής: χαρακτηριστικά διάσπασης/έλλειψης προσοχής και χαρακτηριστικά υπερκινητικότητας-παρορμητικότητας.

  • Διάσπαση Προσοχής: Η διάσπαση προσοχής χαρακτηρίζεται από μία δυσκολία στην συγκέντρωση. Διάφορες άσχετες σκέψεις, εικόνες, ήχοι μοιάζουν να εμποδίζουν το παιδί να εστιάσει και να διατηρήσει την προσοχή του. Ως αποτέλεσμα το παιδί μοιάζει να “μην ακούει”. Η επίδοση στο σχολείο έχει σχέση με το είδος της άσκησης: ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ μπορεί να δίνει εύκολα και χωρίς κόπο την απαραίτητη προσοχή σε θέματα που του αρέσουν, αλλά το να οργανώσει τον χρόνο του για να γράψει ένα τεστ μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μπορεί να είναι πολύ δύσκολο. Εξίσου δύσκολη είναι και η εκμάθηση καινούριων πραγμάτων. Τέλος, το παιδί δείχνει ανίκανο να ελέγξει την συμπεριφορά του, δηλαδή έχει δυσκολία να την προσαρμόζει ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται (π.χ. μιλάει στον δάσκαλο σαν να μιλάει σε φίλο, με συνέπεια να κατηγορείται για “αγένεια”).
λογοδικτυο ΔΕΠΥ
  • Υπερκινητικότητα-Παρορμητικότητα: Ως υπερκινητικά χαρακτηρίζονται τα παιδιά που μοιάζουν να κουνιούνται συνεχώς, που χτυπάνε νευρικά το πόδι στο πάτωμα, που ακουμπάνε τα πάντα. Τα παιδιά με υπερκινητικότητα δείχνουν ακούραστα, συνεχώς σε υπερένταση. Μπορεί να κάνουν δύο ασκήσεις ταυτόχρονα, ασχολούμενα λίγο με την μία και λίγο με την άλλη. Ως παρορμητικά παιδιά, από την άλλη, χαρακτηρίζονται τα παιδιά που δεν σκέφτονται πριν δράσουν, π.χ. χτυπούν έναν συμμαθητή όταν θυμώνουν ή εκνευρίζονται. Έχουν επίσης δυσκολία στο να περιμένουν τη σειρά τους, π.χ. όταν παίζουν ένα παιχνίδι.

Η διάσπαση προσοχής, η υπερκινητικότητα και η παρορμητικότητα έχουν αντίκτυπο σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας και της μάθησης. Για παράδειγμα, μπορεί τα παιδιά να δυσκολεύονται να ακολουθήσουν σημαντικές οδηγίες, να ξεχνούν να σημειώσουν τις ασκήσεις για το σπίτι, να πετάγονται στην τάξη και να δίνουν απαντήσεις πριν ο δάσκαλος ολοκληρώσει την ερώτηση, ο λόγος τους μπορεί να έχει συντακτικά και γραμματικά λάθη από την βιασύνη τους να απαντήσουν. Επίσης, μπορεί να δυσκολεύονται να διηγηθούν ένα συμβάν, άρα και να γράψουν έκθεση, να μη δίνουν αρκετές πληροφορίες και να υποθέτουν ότι αυτός που ακούει “τις ξέρει”. Ο λόγος των παιδιών με ΔΕΠ-Υ μοιάζει γενικά ανοργάνωτος και ασαφής. Πολλά από αυτά τα παιδιά, τέλος, εμφανίζουν μαθησιακές δυσκολίες, που πρέπει να αξιολογηθούν και να θεραπευτούν όσο πιο έγκαιρα γίνεται.

Διάγνωση και θεραπεία

Εάν τα παραπάνω σας βάζουν σε σκέψεις, μπορείτε να απευθυνθείτε στο Λογοδίκτυο ή να αναζητήσετε την βοήθεια ενός ειδικού Αναπτυξιακού Παιδιάτρου ή ενός Παιδοψυχιάτρου. Σε κάθε περίπτωση η είκονα του παιδιού θα αξιολογηθεί συνολικά και εφόσον διαπιστωθούν στοιχεία ΔΕΠ-Υ θα προταθεί αποκαταστασιακό πρόγραμμα. Κατά κανόνα, ένα τέτοιο πρόγραμμα καθοδηγείται από εργοθεραπευτή (ώστε πρωτίστως να καταφέρουμε να ρυθμίσουμε το επιπέδο διέγερσης του παιδιού και να πετύχουμε τη βελτίωση της οργάνωσης). Ανάλογα με την εικόνα και τα συμπτώματα του παιδιού μπορεί στο πρόγραμμα επίσης να συμμετέχει λογοθεραπευτής, ειδικός παιδαγωγός και/ή παιδοψυχολόγος. Τέλος συχνά μπορεί να συμμετέχουν και οι γονείς μέσα από συνεδρίες Συμβουλευτικής Γονέων, προκειμένου να μάθουν να διαχειρίζονται τις δυσκολίες του παιδιού τους πιο αποτελεσματικά.